İmam Gazali

Ülkemizde ve hatta geniş İslâm dünyasında İmam Ga­zali'yi tanımayan ve onun ismini duymayan kimse yoktur. Çünkü o, ilim ve eserleriyle kendilerini gösteren ve yaşatan büyük âlimlerdendir. Bu imam, hicrî 450, miladî 1058 sene­sinde Horasan'ın Tus şehrine bağlı Taberan kasabasında doğmuş ve hicrî 505, milâdî 1111 tarihinde Tus şehrinde ve­fat etmiştir. Tahsil döneminden sonra Bağdat'taki Nizamiyye Medresesi'nde görev almış ve orada hem talebelere ders vermiş, hem de felsefe, kelâm ve fıkıh konularında değerli kitaplar yazmıştır. Bu vesile ile kısa bir zaman içinde şöh­reti artmışsa da el-Munkiz'u Min'eddalâl kitabında açıkla­dığı sebeplerle Medresedeki vazifeyi de, Bağdad'ı da terk etmiş ve bundan sonraki ömründe tasavvuf ağırlıklı kitap­lar yazmıştır. Bu kitapların en büyüğü ise İhyâ-u Ulûmid-din adını verdiği kitaptır. Ansiklopedi değerindeki bu ki­tap, İmamdan sonra gelen âlimler ve yazarlar için de ilham ve müracaat kaynağı olmuştur. İmam Gazalî, hiç şüphesiz ki büyük bir âlimdir. Bu hu­susu kabulde herkes müttefiktir. Ancak bazı âlimler, onun ömrünün son döneminde tasavvufî anlayışa gerektiğinden fazla teslimiyet göstermesini eleştirmişlerdir. Bazıları ise onun bu tutumunu kendisi için üstün bir meziyet olarak görmüşlerdir. Biz ise, bu çalışmamızda onun büyük bir âlim ve Ehl-i Sünnet akidesine bağlı samimî bir müslüman olduğunu söylemenin ötesinde, ne onun lehinde, ne de aleyhinde bir şey yazmak ihtiyacını duymuyoruz. Çünkü onun büyük kitabından derlediğimiz bu çalışma, onun bir kısmı tartışılabilir olan özel fikirlerinden değil, bütün âlim­lerin kabulüne mazhar olan bilgilerden oluşturulmuştur. Bu bilgilerin doğruluğu Kur'ân ve hadislerin açık nasslarıyla da teyid ve tekid edilmiştir. Biz burada, "Saf olanı al, karışık olanı bırak." sözüne uyduk. Abdulhalık Duran